Aanleiding

Het programma Democratie Dichtbij (www.democratiedichtbij.nl) beoogt de kwaliteit van raads- en stateninformatie in Nederland te verbeteren. In opdracht van het Ministerie van BZK, Directoraat-generaal Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat, Directie Democratie en Bestuur, afdeling Inrichting Openbaar Bestuur heeft ICTU in de periode van eind februari tot en met juni 2025 een vooronderzoek uitgevoerd naar Nederlandse raadsinformatievoorziening. Daarbij is nauw samengewerkt met de gemeenten Almere, Utrecht, en Eindhoven, de provincie Flevoland en de Vereniging van Griffiers. Dat vooronderzoek heeft geresulteerd in een eindrapportage met daarin opgenomen een visualisatie van de visie op de raadsinformatievoorziening in Nederland en een roadmap.

De adviezen van ICTU zijn door de opdrachtgever overgenomen. Primair betekent dit dat er een door de overheid onder eigen regie ontwikkeld landelijk soeverein gegevensplatform moet komen. De griffies wensen grip op hun eigen data op een IT-infrastructuur van de overheid. Dit gegevensplatform is de bron van raads- en stateninformatie in Nederland. Private partijen kunnen eigen SAAS oplossingen aanbieden, de data gebruiken en/of hun data hierop wegschrijven. De visie is dat de overheid de brondata beheert en dat de data van de leveranciers daarop zijn gebaseerd (in plaats van andersom, zoals in de huidige situatie).

In vervolg op het vooronderzoek heeft ICTU gedurende de periode juli tot en met september 2025 BZK en de griffie van de gemeente Almere verder geholpen bij het opvolgen van de acties, waaronder het voorbereiden van een onderzoek naar de haalbaarheid van dat landelijk gegevensplatform. Vervolgens heeft ICTU van BZK de opdracht gekregen om het haalbaarheidsonderzoek uit te laten voeren. Dat onderzoek is gestart is op 1 oktober 2025 en zal begin juni 2026 worden afgerond. Het richt zich op een landelijk soeverein dataplatform voor raads- en stateninformatie. De eindrapportage van de haalbaarheids-studie is in een vrijwel definitieve versie opgeleverd en zal op 4 juni tijdens een overleg van de huidige stuurgroep definitief worden gemaakt.

Het Ministerie van BZK heeft ICTU gevraagd om gedurende de periode 1 juni tot en met eind oktober ondersteuning te bieden bij het verkrijgen van bestuurlijk draagvlak. Dit is gericht op het leggen van een organisatorisch en interbestuurlijk fundament voor het programma. De overall doelstelling van deze opdracht is bestuurlijk draagvlak en commitment om concreet vervolg te geven aan de oplossingsrichtingen van de haalbaarheidsstudie, bestaande uit 1) commitment op de voorgestelde oplossing, 2) commitment op een ontwikkel en regie- en beheerorganisatie die dit gaat uitvoeren, 3) commitment op een passende governance en aansturing van dit voorstel en 4) commitment op financiering. De resultaten van de beide onderzoeken zullen moeten worden vertaald naar een helder bestuurlijk verhaal met keuzes, consequenties en risico’s.

Rol van de strategisch adviseur

De strategisch adviseur is de sparringpartner van de ICTU programmamanager in alle aspecten van de opdracht van BZK. De professional levert (tussen)resultaten die bruikbaar zijn om BZK te helpen met het verkrijgen van het bestuurlijk draagvlak in het speelveld van raads- en stateninformatie. De professional geeft mede richting aan de koers van de gedefinieerde verandersporen, stelt daartoe kaders op en ondersteunt met de strategische aspecten in de verandersporen. De adviseur bewaakt ook de resultaten en samenhang van de output van de verandersporen. De adviseur borgt actief de alignement van het programma met ontwikkelingen in de omgeving, bij VNG, BZK, gemeenten en griffies. 

Uit te voeren activiteiten

De activiteiten die horen bij het realiseren van de opdracht zijn:

• Voorstellen uitwerken voor governance, bijdragen aan afspraken en convenant
• Opstellen kaders voor het dataplatform, helpen met strategische keuzes waar nodig, bewaken resultaten
• Opstellen kaders voor het zoekmachines, helpen met strategische keuzes waar nodig, bewaken resultaten
• Bewaken samenhang tussen de drie verandersporen, bewaken alignment met de omgeving.
• Presenteren van programmabijdragen en beslispunten binnen de stuurgroep.
• Bijdragen in groot aantal gesprekken, workshops en afstemmingen met stakeholders.

Op te leveren resultaten

De op te leveren resultaten die horen bij het realiseren van de opdracht zijn:

• Bijdragen aan de inhoudelijke story voor bestuurders
• Bijdragen aan de nieuwe governance: taken en bevoegdheden, overleggremia, verantwoording en rapportages, afspraken en convenanten, communicatie- en leveranciersstrategie.
• Bijdragen aan het dataplatform: kaders, bijdragen aan de specificaties en aan de sourcing strategie. 

Competenties

De strategisch adviseur heeft beschikt over de volgende competenties:

• Inhoudelijke kennis van het complete speelveld van stakeholders:
• Diepgaande kennis van de doelarchitectuur voor de raads- en stateninformatievoorziening
• Bestuurlijke sensitiviteit
• Adviesvaardigheden